20 वे शतक म्हणजे महाराष्ट्राच्या सामाजिक इतिहासातील एक वैभवशाली पर्व होय. 19 व्या शतकात जोतिराव फुले यांनी घातलेल्या पायावर उभी राहत या शतकात सामाजिक प्रबोधनाची गंगा अधिक वेगाने वाहू लागली. हे शतक म्हणजे केवळ काळाचा प्रवास नव्हता, तर विचारांचा, चळवळींचा आणि अंधश्रद्धेशी केलेल्या झुंजीचा सुवर्णकाळ होता. जातीय भेदभाव, स्त्रियांवरील अन्याय, अस्पृश्यता, दारिद्य्र अशा अनेक विकृतींनी ग्रासलेल्या समाजाला नवी दिशा देण्याचे काम या काळातील समाजसुधारकांनी केले.या पुस्तकात डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्यासारख्या कर्तृत्ववान व्यक्तिमत्त्वाचा आढावा घेतला आहे, ज्यांनी जातीय उच्चाटनासाठी संपूर्ण आयुष्य वेचले आणि भारतीय राज्यघटनेद्वारे सामाजिक न्यायाचा पाया रचला. तसेच महर्षी विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्या कार्याचाही परामर्श घेतला आहे, ज्यांनी ‘अस्पृश्यता निवारक मंडळा'च्या माध्यमातून हजारो वर्षांची जखम हलक्या हाताने स्पर्शून सामाजिक समतेचे महत्त्व पटवून दिले. या शतकातील समाजसुधारणेच्या चळवळीत स्त्रियांचे योगदानही तितकेच महत्त्वपूर्ण ठरले. रमाबाई रानडे यांनी ‘हिंदू लेडीज सोशल क्लब' स्थापन करून महिलांसाठी स्वतःचे असे व्यासपीठ निर्माण केले, तर ताराबाई शिंदे यांनी ‘स्त्री-पुरुष तुलना' सारखे लेखन करून तत्कालीन पितृसत्ताक मूल्यांवर प्रखर टीका केली आणि स्त्रीवादी विचारांचा पाया रचला.स्त्री-शिक्षण आणि विधवा पुनर्विवाहासारख्या क्षेत्रात धाडसी पावले टाकणाऱ्या महर्षी धोंडो केशव कर्वे यांनी ‘हिंगणे स्त्री शिक्षण संस्थे'ची स्थापना करून महिला शिक्षणाला एक भक्कम वास्तू दिली. याच परंपरेत कर्मवीर भाऊराव पाटील यांनी ‘रयत शिक्षण संस्थे'ची स्थापना करून शिक्षणाला उद्योगाचे स्वरूप दिले नाही, तर समाजातील दुर्बल घटकांपर्यंत शिक्षण पोहोचवण्यासाठी मोलाचे काम केले. महाराष्ट्राच्या ग्रामीण भागात सामाजिक प्रबोधनाची गंगा पोहोचवण्याचे काम विठ्ठल रामजी शिंदे यांच्यासोबतच विठ्ठल रामजी औंधकर यांनी केले, तर साने गुरुजी यांच्या ‘श्यामची आई' सारख्या साहित्याने संपूर्ण महाराष्ट्राला संस्कारित करण्याचे काम केले.या सर्व सुधारकांनी समाजाला एक नवी दृष्टी दिली. त्यांनी फक्त लढे उभारले नाहीत तर नवे विचार, नवी मूल्ये आणि एक नवी सामाजिक व्यवस्था मनोगत निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला. महाराष्ट्राच्या या सामाजिक वारशाचा परिचय करून देणारे हे पुस्तक वाचकांना भूतकाळातील घडामोडींचे विश्लेषण करण्याची संधी देईल. आजच्या आधुनिकतेच्या युगातही या सुधारकांची विचारसरणी आणि त्यांचे आदर्श तितकेच प्रासंगिक आहेत.