1.नकाशाची ओळख………………………………………..9

(Introduction to Map)

1.1 नकाशाची व्याख्या व घटक

(Definition and Elements of Map)

1.2 नकाशाचे प्रमाण व हेतुनुसार वर्गीकरण

(Classification of Map: Based on Scale and Purpose)

1.3 नकाशाचे उपयोग (Use of Maps)

2.नकाशा प्रमाण ………………………………………….24

(Map Scale)

2.1 नकाशा प्रमाणाची व्याख्या (Definition of Map Scale)

2.2 नकाशा प्रमाणाचे प्रकार (Types of Map Scale)

2.3 नकाशा प्रमाणाचे रुपांतर (Conversion of Scale)

2.3.1 शब्दप्रमाणाचे प्रातिनिधिक अपूर्णांकात (Verbal Scale to Representative Fraction)

2.3.2 प्रातिनिधिक अपूर्णांकाचे शब्दप्रमाणात (Representative Fraction to Verbal)

2.4 साधे आलेखात्मक प्रमाण (Construction of Simple Graphical Scale)

3.नकाशा प्रक्षेपणाची ओळख……………………………….42

(Introduction to Map Projection)

3.1 नकाशा प्रक्षेपणाची व्याख्या आणि प्रकार

(Definition and Types of Map Projection)

3.2 प्रक्षेपणातील मुलभूत संकल्पना:

अक्षवृत्ते, रेखावृत्ते, वृत्तजाळी, प्रमाण रेखावृत्त, विषुववृत्त व दिशा

(Basic Concepts of Projcetion: Parallels, Meridians, 6 | प्रशांत पब्लिकेशन्स

Graticule, Prime meridian, Equator and Direction)

3.3 मूळ रेखावृत्तावरील (ग्रिनिच रेखावृत्त) वेळेच्या संदर्भाने विविध

रेखावृत्तांच्या स्थानिक वेळा मोजणे

(Calculation of time basis on meridian and GMT)

4.नकाशांचे वाचन…………………………………………60

(Interpretation of Maps)

4.1 भारतीय स्थलदर्शक नकाशांची ओळख

(Introduction to Survey of India Toposheets)

4.2 भारतीय स्थलदर्शक नकाशाची सामासिक माहिती

(Marginal Information of SOI Toposheet)

4.3 भारतीय स्थलदर्शक नकाशातील सांकेतिक चिन्हे व खुणा

(Conventional signs and Symbols in SOI Toposheet)

4.4 भारतीय स्थलदर्शक नकाशातील रंग

(Colours in SOI Toposheet)

4.5 भारतीय स्थलदर्शक नकाशांचे वाचन

(Interpretation of SOI Toposheets)

4.5.1 पर्वतीय प्रदेश (Mountain Region)

4.5.2 पठारी प्रदेश (Plateau Region)

4.5.3 मैदानी प्रदेश (Plain Region)

5.हवेच्या स्थितीदर्शक उपकरणांची ओळख……………………84

(Introduction to Weather Instruments)

5.1 हवेची स्थितीदर्शक उपकरणे : रचना, कार्य आणि उपयोग

(Weather Instruments: Mechanisms, Functions and Usage)

5.1.1 साधे तापमापक (Simple Theromometer)

5.1.2 आर्द्रतालेखक (Hygrograph)

5.1.3 पर्जन्य मापक (Rain Guage)

5.1.4 वायुभारलेखक (Barograph)

5.1.5 वायु दिशादर्शक (Wind Vane)

5.1.6 वायुवेगमापक (Cup Anemometer)नकाशा वाचन आणि हवेच्या स्थिती निरीक्षणाची प्रात्यक्षिके | 7

5.2 प्रात्यक्षिक कार्ये (Practical Activities)

5.2.1 हवेच्या स्थितीदर्शक उपकरणांचे प्रात्यक्षिक

(Demonstrating the use of Weather Instruments)

5.2.2 हवामानशास्त्रीय नोंदी आणि अर्थान्तरण

(Recording and Interpreting Climatological

Reading)

6.समभार रेषा प्रारूपे ……………………………………..95

(Isobaric Patterns)

6.1 समभार रेषा प्रारूपे व त्यांच्याशी संबंधित हवेची स्थिती

(Drawing of Isobaric Patterns and associated Weather)

6.1.1 आवर्त (Cyclone)

6.1.2 प्रत्यावर्त (Anticyclone)

6.1.3 हवेच्या जास्त भाराची पाचर (Ridge or Wedge)

6.1.4 हवेच्या कमी भाराची गर्ता (Trough)

6.2 दुय्यम आवर्त आणि कोल

(Secondary depression and Col)

7.हवेची स्थितीदर्शक नकाशा …………………………….103

(Weather Map)

7.1 भारतीय हवामान विभागाच्या दैनंदिन हवेच्या स्थितीदर्शक नकाशाची ओळख (Introduction to IMD Weather Maps/Reports)

7.2 भारतीय दैनंदिन हवेच्या स्थितीदर्शक नकाशातील सांकेतिक चिन्हे व खुणा

(Conventional Signs and Symbols in Daily Weather Report used by IMD)

7.3 भारतीय दैनंदिन हवेच्या स्थितीदर्शक नकाशाचे वाचन

(Interpretation of Indian Daily Weather Maps)

7.3.1 उन्हाळा ऋतू (Summer Season)

7.3.2 पावसाळा ऋतू (Monsoon Season)

7.3.3 हिवाळा ऋतू (Winter Season)8 | प्रशांत पब्लिकेशन्स

7.4 हवेची स्थितीदर्शक ॲपस्‌‍‍ (Weather Applications)

7.4.1 मौसम (Mausam)

7.4.2 मेघदूत (Meghdoot)

7.4.3 दामिनी (Damini)

संदर्भ ग्रंथसूची……………………………………………..126