1. भूगोल आणि प्राकृतिक भूगोल - व्याख्या, स्वरूप, व्याप्ती..............7
आणि महत्त्व
भूगोलाचे स्वरूप, व्याप्ती आणि महत्त्व - ‘भूगोल' संज्ञेचा अर्थ, भूगोलाच्या व्याख्या, भूगोलाचे स्वरूप, निसर्गवाद (ऊशींशीाळपळीा) किंवा पर्यावरणवाद (Environmentalism), भूगोलाचा इतिहास, भूगोलाची व्याप्ती, भूगोलाच्या शाखा, प्राकृतिक भूगोलाच्या शाखा, मानवी भूगोलाच्या शाखा, भूगोलाच्या अभ्यासाचे महत्त्व प्राकृतिक भूगोल : व्याख्या, स्वरूप, व्याप्ती आणि महत्त्व - प्राकृतिक भूगोलाच्या व्याख्या, प्राकृतिक भूगोलाची निर्मिती, प्राकृतिक भूगोलाचे स्वरूप, प्राकृतिक भूगोलाची व्याप्ती, प्राकृतिक भूगोलाच्या शाखा, प्राकृतिक भूगोलाचे महत्त्व स्वाध्याय
2. सूर्यकुल..................................................................39
सूर्य, ग्रह, अंतर्ग्रह, बहिर्ग्रह, बुध, शुक्र, पृथ्वी, पृथ्वीचा उपग्रह चंद्र, मंगळ, गुरु, शनि, युरेनस, नेपच्यून, लघुग्रह, धुमकेतू, अवकाशीय पाषाण, उल्का, उल्का पाषाण, तारे, आकाशगंगा किंवा दीर्घिका, सूर्यकुलाची वैशिष्ट्ये
स्वाध्याय
3. पृथ्वीची आणि सूर्यकुलाची उत्पत्ती..................68
एकतारक परिकल्पना - इमॅन्युएल कांटची तेजोमेघ परिकल्पना, कांटच्या परकिल्पनेचे परीक्षण द्वितारक परिकल्पना - (1) टी. सी.चेंबरलेन व फोरेस्ट रे मुल्टन यांची ग्रहकण परिकल्पना, ग्रहकण परकिल्पनेचे टीकात्मक परीक्षण (2) जेम्स जीन्स आणि सर हॅरॉल्ड जेफरीज यांची भरती परिकल्पना, भरती परिकल्पनेची गृहीत तत्त्वे, सिगार द्रव्यापासून ग्रह व उपग्रहांची निर्मिती (3) जेम्स जीन्स यांच्या भरती परिकल्पनेत सर हॅरॉल्ड जेफरीज यांची सुधारित परिकल्पना - टक्कर परिकल्पना (Collision Hypothesis), भरती परीकल्पनेचे टीकात्मक परीक्षण स्वाध्याय
4. पृथ्वी : अक्षांश व रेखांश...................................85
स्थान निश्चितीसाठी भौगोलिक वृत्तजाळी, अक्षवृत्ते व अक्षांश, स्वाभाविक अक्षवृत्ते, अक्षांश व रेखांश ठरविण्याच्या पद्धती, अक्षांश व रेखांश निश्चिती, रेखावृत्ते व रेखांश स्वाध्याय
5. पृथ्वीच्या गती - परिवलन व परिभ्रमण.......................101
पृथ्वीची परिवलन गती, पृथ्वीच्या परिवलनाचे परिणाम, पृथ्वीच्या आसाचे कलणे, पृथ्वीची परिभ्रमण गती, उपसूर्य स्थिती, व अपसूर्य स्थिती, पृथ्वीच्या परिभ्रमणाचे परिणाम, पृथ्वीची वैश्विक गती स्वाध्याय
6. वेळेचे मापन...............................................118
रेखावृत्ते, रेखांश व वेळ, स्थानिक वेळ, प्रमाण वेळ, ग्रीनिच मध्यम वेळ, कालविभाग (Time Zones), संयुक्त संघराज्यातील कालविभाग व त्यांचे प्रमाण रेखावृत्ते, आंतरराष्ट्रीय वार रेषा (खपींशीपरींळेपरश्र ऊरींश ङळपश) स्वाध्याय 7. चंद्र व ग्रहणे...........................................................135
चंद्राची उत्पत्ती, चंद्राचा पृष्ठभाग, चंद्राचा व्यास, वस्तुमान, व गुरुत्त्वाकर्षण, चंद्राचा उदय व अस्त काळ, चंद्रप्रकाश व पृथ्वीप्रकाश, वातावरणाचा अभाव, चंद्राच्या गती, चंद्रकला, शुक्ल व कृष्ण पक्ष, नीलचंद्र, सुपरमून, चंद्राची उपभू आणि अपभू स्थिती, चंद्राच्या परिभ्रमणाच्या कक्षेची पातळी, राहू आणि केतू ग्रहणाचे प्रकार - (अ) ग्रहणे: चंद्रग्रहणे (र्ङीपरी शलश्रळीिशी): खंडग्रास चंद्रग्रहण, खग्रास चंद्रग्रहण; सूर्यग्रहणे (डेश्ररी शलश्रळीिशी)
सूर्यग्रहणांचे प्रकार : (1) खग्रास सूर्यग्रहण (2) खंडग्रास सूर्यग्रहण (3) कंकणाकृती सूर्यग्रहण, (ब) अधिक्रमण, (क) पिधान स्वाध्याय
संदर्भ ग्रंथसूची........................................167
