सुरूवातीला आत्म्याचा अभ्यास करणारे शास्त्र अशाच आशयाने मानसशास्त्राला ओळखले जायचे. परंतू सद्यस्थितीत यात अनेक घटकांचा अभ्यास केला जातो. एकंदरीत मानवी जीवनाला विकासाच्या उंचीवर नेणारे शास्त्र म्हणून आता ते उदयास आलेले आहे. मानसशास्त्र हे मनुष्य व प्राणी यांच्या वर्तनाचे शास्त्र आहे. त्यात मानवी समस्या सोडविण्यासाठी या शास्त्राचे उपयोजनही केले जाते. 1937 नंतर उपयोजीत मानसशास्त्राला वेगळीच कलाटणी मिळाली. रशिया, स्पेन, इंग्लंड, फ्रान्स येथे मानसशास्त्रविषयक अनेक संघटना निर्माण झाल्या. या संघटनांमधून वर्तन चिकित्सा, रोग चिकित्सा, उपचार चिकित्सा तसेच लहान मुलांना, मोठ्या व्यक्तींना मार्गदर्शन तसेच व्यवसायविषयक मार्गदर्शन, उद्योगविषयक मार्गदर्शन मिळू लागले.

मानसशास्त्राच्या व्यावहारीक जीवनातील उपयोगाच्या दृष्टीने उपयोजित हा शब्द लक्षात घ्यावा लागतो. वर्तनविषयक मुलभूत सिद्धांताचा आधार घेवून दैनंदिन जीवनातील समस्या सोडविण्याचा प्रयत्न करणे हाच उपयोजित मानसशास्त्राचा उद्देश आहे. प्रत्येक व्यक्ती आपले जीवन सुखकर कसे होईल? समाधानी कसे होईल? चिंतामुक्त कसे होईल? ताणविरहीत कसे जगता येईल? अशा अनेक समस्या सोडविण्याचे महत्त्वाचे कार्य मानसशास्त्र करीत आहे.

मानसशास्त्र प्रत्येक वर्तनविषयक किंवा व्यावहारीक क्षेत्रात घडणार्‍या क्रिया प्रक्रियांचा अभ्यास करते. तसेच विविध क्षेत्रातील वर्तनविषयक समस्या सोडविण्यासाठी उपायांचा आराखडाही तयार करते व पूर्ण अभ्यासाअंती विशेषपूर्ण, वैविध्यपूर्ण तंत्राचा विकास करते. अशाप्रकारे उपयोजीत मानसशास्त्र व्यक्तीसाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण असून ते विकासाचे कार्य करणारे शास्त्र आहे.

Upyojit Manasshastra