मृदा भूगोल आणि प्रात्यक्षिके (Soil Geography and Practicals)

Rs. 120.00 10% OFF

Availability: 10 left in stock

विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वानुसार सावित्रीबाई फुलेपुणे विद्यापीठाने सन 2026-27 या शैक्षणिक वर्षापासून तृतीय वर्ष कला (T.Y.B.A.) या वर्गासाठी लागू केलेल्या NEP 2020 नुसार मुख्य भूगोलाच्या (Major and Elective) सुधारित...

Name : मृदा भूगोल आणि प्रात्यक्षिके (Soil Geography and Practicals)
Vendor : Prashant Publication
Type : TYBA | Sem - V | Arts
Manufacturing : August 2026
Total Pages : 78 Pages

Categories:

Authors:

Guaranteed safe checkout:

Orders ship within 5 to 10 business days.

Hoorey ! This item ships free to the US

INTERNATIONAL	XS	S	M	L	XL	XXL	XXXL
EUROPE	32	34	36	38	40	42	44
US	0	2	4	6	8	10	12
CHEST FIT (INCHES)	28"	30"	32"	34"	36"	38"	40"
CHEST FIT (CM)	716	76	81	86	91.5	96.5	101.1
WAIST FIR (INCHES)	21"	23"	25"	27"	29"	31"	33"
WAIST FIR (CM)	53.5	58.5	63.5	68.5	74	79	84
HIPS FIR (INCHES)	33"	34"	36"	38"	40"	42"	44"
HIPS FIR (CM)	81.5	86.5	91.5	96.5	101	106.5	111.5
SKORT LENGTHS (SM)	36.5	38	39.5	41	42.5	44	45.5

विद्यापीठ अनुदान आयोगाच्या मार्गदर्शक तत्त्वानुसार सावित्रीबाई फुलेपुणे विद्यापीठाने सन 2026-27 या शैक्षणिक वर्षापासून तृतीय वर्ष कला (T.Y.B.A.) या वर्गासाठी लागू केलेल्या NEP 2020 नुसार मुख्य भूगोलाच्या (Major and Elective) सुधारित अभ्यासक्रमानुसार ‘मृदा भूगोल आणि प्रात्यक्षिके’ हे पुस्तक लिहिण्यात आले असून सदर पुस्तक विद्यार्थी आणि प्राध्यापक बंधू-भगिनींच्या हाती सुपूर्द करताना आम्हास अतिशय आनंद होत आहे. विशेष भूगोल विषयामधील मृदा भूगोलातील माहिती आणि त्यासंबंधी प्रात्यक्षिक कौशल्ये विद्यार्थ्यांना अवगत होण्यासाठी सावित्रीबाई फुले पुणे विद्यापीठाच्या भूगोल अभ्यास मंडळाने अतिशय जाणीवपूर्वक निर्णय घेऊन मृदा भूगोल आणि प्रात्यक्षिके या विषयाचा अभ्यासक्रमात समावेश केला आहे.
मृदा भूगोलातील तज्ञ, अभ्यासक, संशोधक यांच्याशी चर्चा करून आणि त्यासंबंधित संदर्भ ग्रंथ, नियतकालिके, इंटरनेटवरील उपलब्ध माहिती, वर्तमानपत्रातील लेख, अहवाल, चर्चासत्रे, परिषदा, शोधनिबंध इ. आधार घेऊन सदर पुस्तकाचे लिखाण केले आहे.
पुस्तकामध्ये मृदा भूगोलांतर्गत मृदा भूगोलाची ओळख या पहिल्या प्रकरणात विषयाची माहिती होण्याच्या दृष्टीने मृदेचा अर्थ व व्याख्या, मृदा भूगोलाची संकल्पना, स्वरूप व व्याप्ती आणि मृदा अभ्यासाचे महत्त्व हे उपघटक विश्लेषित केले आहेत. मृदा निर्मिती आणि छेद या दुसऱ्या प्रकरणात मृदा निर्मितीवर परिणाम करणारे घटक, मृदेचे घटक स्पष्ट केले असून त्याचबरोबर मृदेचे थर आकृतीसह वर्णन केले आहेत. मृदा ऱ्हास आणि संवर्धन या तिसऱ्या प्रकरणात मृदा ऱ्हासच्या व्याख्या, प्रकार, कारणे व परिणाम लिहिले आहेत. याच प्रकरणात मृदा संवर्धनाची व्याख्या, गरज, पद्धती, मृदा संवर्धनामध्ये सुदूरसंवेदन आणि जीआयएसची भूमिका विश्लेषित केली आहे.
पुस्तकामधील चार ते सात या प्रकरणात मृदा भूगोलातील प्रात्यक्षिके सोदाहरण स्पष्ट केली आहेत. मृदा नमुना संकलन या चौथ्या प्रकरणात प्रातिनिधिक मृदेचे नमुने संकलन करण्याची पद्धती आणि नमुना संकलित केल्यानंतर त्याबाबत घ्यावयाच्या क्षेत्रीय नोंदी आणि स्थळ परिस्थितीचे मुद्दे सोदाहरण दिले आहेत. मृद्कणांच्या आकाराचे विश्लेषण या पाचव्या प्रकरणात चाळणी व हायड्रोमीटर पद्धतीने मृदेचा
पोत निश्चित करण्याची पद्धती आणि पोत त्रिकोण आलेखन आकृतीसह वर्णन केले आहे. मृदेची संरचना आणि सच्छिद्रता या सहाव्या प्रकरणात मृदा संरचनेचे प्रकार ओळखण्याचे तंत्र आणि मृदेची सच्छिद्रता निश्चिती करण्याची पद्धती सूत्राद्वारे विश्लेषित केली आहे. मृदेचा सामू आणि विद्युत वाहकता या शेवटच्या प्रकरणात मृदेच्या सामुचा अर्थ, महत्त्व, मोजण्याची पद्धती आणि मृदेच्या pH चे सुपीकता निर्देशांक वाचन करण्याची माहिती दिली आहे. याच प्रकरणात मृदेच्या विद्युत वाहकतेचा अर्थ, त्याचे महत्त्व, विद्युत वाहकता मोजण्याची मापनपद्धती आणि मृदेच्या विद्युत वाहकता निर्देशांकाचे वाचन करण्यासंबंधीचे विश्लेषण केले आहे.

प्रकण 1..............................................................9
मृदा भूगोलाची ओळख
Introduction to Soil Geography
1.1 मृदेचा अर्थ आणि व्याख्या
(Meaning and Definition of Soil)
1.2 मृदा भूगोलाची व्याख्या
(Definition of Soil Geography)
1.3 मृदा भूगोलाचे स्वरूप आणि व्याप्ती
(Nature and Scope of Soil Geography)
1.4 मृदा अभ्यासाचे महत्त्व
(Importance of Soil Studies)

प्रकण 2.............................................................23
मृदा निर्मिती आणि छेद
Soil Formation and Profile
2.1 मृदा निर्मितीवर परिणाम करणारे घटक
(Factors Affecting Soil Formation)
2.2 मृदेचे घटक (Components of Soil)
2.3 मृदा छेद - अर्थ आणि थर
(Soil Profile - Meaning and Horizons)

प्रकण 3.............................................................34
मृदा ऱ्हास आणि संवर्धन
Soil Degradation and Conservation
3.1 मृदा ऱ्हास
(Soil Degradation)
3.1.1 मृदा ऱ्हासाची व्याख्या (Definition of Soil Degradation)
3.1.2 मृदा ऱ्हासाचे प्रकार (Types of Soil Degradation)
3.1.3 मृदा ऱ्हासाची कारणे (Causes of Soil Degradation)
3.1.4 मृदा ऱ्हासाचे परिणाम (Effects of Soil Degradation)
3.2 मृदा संवर्धन - व्याख्या आणि संवर्धनाची गरज
(Soil Conservation -Soil Definition and Need of Soil Conservation)
3.3 मृदा संवर्धनाच्या पद्धती
(Methods of Soil Conservation)
3.4 मृदा संवर्धनामध्ये सुदूरसंवेदन आणि जीआयएसची भूमिका
(Role of RS and GIS in Soil Conservation)

प्रकण 4.............................................................56
मृदा नमुना संकलन
Soil Sample Collection
4.1. प्रातिनिधिक मृदेचे नमुने संकलन
(Collect Representative Soil Samples)
4.2 क्षेत्रीय नोंदी आणि स्थळ परिस्थिती
(Record Field Notes and Site Conditions)
प्रकण 5.............................................................61
मृदकणांच्या आकाराचे विश्लेषण
Particle Size Analysis
5.1 चाळणी पद्धतीने मृदेचा पोत निश्चिती
(Determine Soil Texture Using Sieving Method)
5.2 हायड्रोमीटर पद्धतीने मृदेचा पोत निश्चिती
(Determine Soil Texture Using Hydrometer Method)
5.3 पोत त्रिकोण आलेखन
(Plot Textural Triangle)

प्रकण 6.............................................................68
मृदेची संरचना आणि सच्छिद्रता
Soil Structure and Porosity
6.1 मृदेच्या संरचनेचे प्रकार ओळखणे
(Identify Soil Structure Types)
6.2 मृदेची सच्छिद्रता निश्चिती
(Determine Soil Porosity)

प्रकण 7.............................................................73
मृदेचा सामू आणि विद्युत वाहकता
Soil pH and Electrical Conductivity
7.1 मृदेचा सामू
(Soil pH)
7.2 मृदेची विद्युत वाहकता
(Electrical Conductivity of Soil)

संदर्भ ग्रंथसूची.......................................................77