प्रकरण 1……………………………………………………………….9
अभ्यासक्रमांतर्गत भाषेची ओळख
(Introduction of Language Across the Curriculum)
1.1 भाषा : अर्थ व स्वरुप
1.2 भाषा : निकष, विविध संदर्भ आणि विविध शाखांमधील संवादाची साधने
1.3 भाषा वैविध्य : विविध संदर्भात आणि विविध विषयांमध्ये संवादाचे माध्यम
1.4 बहुभाषिक वर्गखोल्यातील आव्हाने, समस्या आणि ध्येय धोरणे
1.5 बहुभाषिक वर्गखोलीच्या प्रयुक्त्या- भूमिका अभिनय, चर्चा, वादविवाद, प्रश्नमंजुषा, सचित्र
1.6 अभ्यासक्रमांतर्गत भाषेची संकल्पना.
1.7 अभ्यासक्रमांतर्गत भाषेची उद्दिष्ट्‌‍ये
1.8 भाषेची कौशल्ये
1.9 वर्गांतर्गत आंतरक्रियेवर भाषेचा प्रभाव
1.10 वर्गांतर्गत आंतरक्रिया प्रक्रियेत बहुमाध्यमांची भूमिका.
* सरावासाठी प्रश्न
प्रकरण 2……………………………………………………………..73
शाळा आणि भाषा
(Language and School)
2.1 विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनावर भाषेचा परिणाम
2.2 तुटीचा सिध्दात (ऊशषळलळीं ढहशूेी)
2.3 भाषिक विविधतेचा वर्गावर होणारा परिणाम
2.4 मानक भाषेच्या गतिशीलतेची शक्ती
2.5 भाषेचे कार्य व तिची मूलभूत संकल्पनाः संप्रेषणात्मक, ग्रहणशील आणि अभिव्यक्त.
* सरावासाठी प्रश्न
प्रकरण 3……………………………………………………………..83
भाषा शिक्षक
(Language Teacher)
3.1 भाषा शिक्षकाच्या जबाबदाऱ्या आणि भूमिका
3.2 विद्यार्थ्यांच्या भाषा प्राविण्य विकासासाठी शैक्षणिक उपक्रम
3.3 विद्यार्थी भाषा प्राविण्य सुधारण्यावर प्रसार माध्यमांचा प्रभाव
3.4 विद्यार्थ्यांच्या बहुभाषिक विकासावर शालेय वातावरणाचा प्रभाव
* सरावासाठी प्रश्न
प्रकरण 4……………………………………………………………105
शिक्षणातील भाषेचे महत्त्व
(Significance of Language in Education)
4.1 लेखन आणि वाचनातील भाषेचे महत्त्व
4.2 वाचण्याची कार्यनिती/पद्धत
4.3 लेखनाची कार्यनिती/पद्धती
4.4 आशय सारांशात भाषेचे महत्त्व
4.5 ग्रंथालयातील संदर्भग्रंथ वाचन व विमर्षण
4.6 विविध संदर्भात नवीन शब्दांचा वापर आणि त्याचा अर्थ
4.7 वाचन आणि लेखन : संकल्पना, गरज, महत्त्व आणि सहसंबंध
4.8 वाचन आणि लेखन विकसित करण्याचे तंत्र – साहित्य
4.9 विवरणात्मक घटक वाचन प्रयुक्त्‌‍या, आकलन, वाचनपूर्व आणि वाचनोत्तर उपक्रम
4.10 चांगल्या हस्ताक्षराची वैशिष्ट्ये
4.11 निबंध लेखन कौशल्य विकसन
4.12 सर्जनशील लेखन
4.13 पत्र लेखन (औपचारिक आणि अनौपचारिक)
4.14 भाषा कौशल्यांच्या एकत्रीकरणातून प्रभावी सादरीकरण : तत्वे व विकसन
4.15 श्रावण कौशल्य ध्वनी सरावाद्वारे उच्चार विकसन
* सरावासाठी प्रश्न
संदर्भ सूची………………………………………………………….181